Nhật Bản

Konnichiwa! Nằm ở Đông Á, Nhật Bản là một quần đảo gồm 6.852 hòn đảo, mặc dù phần lớn diện tích đất liền thuộc về bốn đảo lớn nhất.

Mặc dù là một quốc gia tương đối nhỏ, thủ đô Tokyo của Nhật Bản là nơi sinh sống của khoảng 36 triệu người chăm chỉ, khiến đây trở thành khu đô thị lớn nhất thế giới.

Dù có mật độ dân số cao, người Nhật vẫn tận hưởng một trong những mức sống cao nhất thế giới, cùng với tuổi thọ trung bình cao hàng đầu. Người Nhật chắc chắn đang làm điều gì đó đúng!

Nhật Bản cũng là một trong những quốc gia tiên tiến và thân thiện với công nghệ nhất trên hành tinh. Bạn có thể tưởng tượng một thế giới không có karaoke, Nintendo Switch hay nồi cơm điện Zojirushi không?

Bạn có biết không? Các ký tự tiếng Nhật tạo nên tên gọi của Nhật Bản (日本) có nghĩa là “nguồn gốc của mặt trời”. Đó là lý do Nhật Bản thường được gọi là “Đất nước Mặt Trời Mọc.”

Nhật Bản: Thông tin nhanh, số liệu và đặc điểm

• Láng giềng: Nga, Hàn Quốc, Trung Quốc
• Diện tích: Khoảng 145.937 dặm vuông (377.975 km²)
• Dân số: Khoảng 123,1 triệu người (ước tính năm 2025)
• Mật độ: Khoảng 873 người trên mỗi dặm vuông
• Thủ đô: Tokyo (dân số khoảng 13,2 triệu)
• Nguyên thủ quốc gia: Thiên hoàng Naruhito
• Người đứng đầu chính phủ: Thủ tướng Sanae Takaichi
• Tiền tệ: Yên Nhật (JPY)
• Nhập khẩu chính: Dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng, quần áo, chất bán dẫn, than đá, thiết bị âm thanh và hình ảnh
• Xuất khẩu chính: Ô tô, chất bán dẫn, sản phẩm sắt thép, phụ tùng ô tô, thiết bị điện tử tiêu dùng
• Đối tác nhập khẩu: Trung Quốc (21,3%), Mỹ (8,8%), Úc (6,4%), Ả Rập Xê Út (6,2%), UAE (5%), Hàn Quốc (4,6%), Qatar (4%)
• Đối tác xuất khẩu: Trung Quốc (18,1%), Mỹ (17,8%), Hàn Quốc (7,7%), Thái Lan (5,5%), Hồng Kông (5,1%)
• Múi giờ: GMT +09

Tổng quan kinh tế

Ngoài việc là một trong những trung tâm game của thế giới, nền kinh tế Nhật Bản đứng thứ tư toàn cầu, với GDP danh nghĩa dự kiến khoảng 4,28 nghìn tỷ USD vào năm 2025.

Nhật Bản từng giữ vị trí thứ ba trong nhiều thập kỷ trước khi bị Đức vượt qua vào năm 2023, một phần do sự mất giá mạnh của đồng yên so với USD trong những năm gần đây.

Dù vậy, đứng thứ tư thế giới vẫn là một thành tựu rất lớn!

Kể từ sau Thế chiến II, Nhật Bản đã tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ dù quốc gia này có địa hình nhiều núi và núi lửa.

Những hạn chế địa lý này khiến tài nguyên thiên nhiên khan hiếm, vì vậy nền kinh tế Nhật trở nên phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu.

Khi bạn không thể khai thác từ lòng đất, bạn phải sản xuất trong nhà máy!

Nhật Bản là nơi đặt một trong những trung tâm tài chính lớn nhất thế giới tại Tokyo. Với dòng tiền lớn ra vào mỗi ngày, trader và nhà đầu tư có thể dùng Nhật Bản như một thước đo cho toàn khu vực Viễn Đông.

Một thách thức dài hạn quan trọng: Nhật Bản có dân số già hóa và suy giảm nhanh nhất thế giới.

Dân số đạt đỉnh 128,5 triệu người vào năm 2010 và đã giảm kể từ đó, tạo áp lực lên tăng trưởng kinh tế, nguồn lao động và chi tiêu tiêu dùng.

Câu chuyện nhân khẩu học này là một yếu tố chậm nhưng mạnh, ảnh hưởng đến chính sách BOJ và hướng đi của JPY trong nhiều năm tới.

Chính sách tiền tệ và tài khóa

Mặc dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã tồn tại từ cuối thế kỷ 19, nhưng chỉ đến năm 1998 mới giành được độc lập khỏi Bộ Tài chính (MoF), khi chính phủ Nhật Bản cho phép BOJ kiểm soát chính sách tiền tệ.

MoF vẫn chịu trách nhiệm về chính sách tỷ giá, dẫn đến căng thẳng giữa hai cơ quan này.

Dù BOJ đã độc lập, nhưng câu hỏi ai thực sự “nắm quyền” vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng.

MoF vẫn theo dõi sát BOJ và gây áp lực để chính sách phù hợp với mục tiêu tỷ giá của họ.

Giống các ngân hàng trung ương khác, mục tiêu chính của BOJ là ổn định giá, với mục tiêu lạm phát 2%. BOJ sử dụng nghiệp vụ thị trường mở và lãi suất để đạt mục tiêu.

Một yếu tố chính trị cần chú ý: Thủ tướng Takaichi muốn giảm quyền tự chủ của BOJ và ủng hộ chi tiêu tài khóa mở rộng để giải quyết chi phí sinh hoạt.

Bất kỳ căng thẳng nào giữa chính phủ và BOJ có thể gây biến động mạnh cho JPY.

Mối quan hệ giữa chính phủ và ngân hàng trung ương này là điều mà mọi trader JPY nên theo dõi sát sao.

Câu chuyện lớn nhất trong forex toàn cầu: Sự xoay trục của BOJ

Trong nhiều thập kỷ, BOJ giữ lãi suất gần 0 hoặc âm (từ năm 2016) để chống giảm phát.

Điều này khiến JPY trở thành đồng tiền tài trợ carry trade phổ biến nhất thế giới: nhà giao dịch vay rẻ JPY vào tài sản lợi suất cao ở đâu đó.

Kỷ nguyên đó đã kết thúc.

Vào tháng 3/2024, BOJ chấm dứt lãi suất âm (NIRP) và tăng lãi suất lần đầu sau 17 năm.

BOJ cũng xóa bỏ chính sách kiểm soát đường cong lợi suất (YCC), vốn từng giữ lợi suất trái phiếu dài hạn ở mức thấp nhân tạo.

Sau đó, BOJ tiếp tục tăng lãi suất, đạt 0,75% vào tháng 12/2025, mức cao nhất trong 30 năm.

Động lực chính là việc BOJ cuối cùng đạt được mục tiêu lạm phát 2%, cùng với tăng trưởng tiền lương mạnh nhất trong hơn 30 năm sau các đợt đàm phán lương Shunto.

IMF kỳ vọng BOJ sẽ tiếp tục tăng lãi suất dần đến năm 2027. Đây là câu chuyện cực kỳ quan trọng vì:

Carry trade đang bị tháo gỡ. Khi BOJ bất ngờ tăng lãi suất vào tháng 7/2024, nó gây ra một làn sóng đóng carry trade toàn cầu, khiến JPY tăng mạnh và thị trường chứng khoán giảm sâu. Mỗi cuộc họp BOJ giờ đây đều có thể gây biến động lớn cho JPY.

Các công cụ chính sách của BOJ:

Lãi suất chính sách (Uncollateralized Overnight Call Rate): Công cụ chính để kiểm soát chi phí vay ngắn hạn. Kỳ vọng tăng lãi suất hiện là yếu tố quan trọng tác động đến JPY.

Nghiệp vụ thị trường mở: BOJ mua và bán trái phiếu chính phủ Nhật (JGBs) và tài sản khác để kiểm soát thanh khoản và lãi suất.

Kiểm soát đường cong lợi suất (YCC) – đã bị bãi bỏ: Trước đây BOJ đặt mục tiêu lợi suất trái phiếu 10 năm và mua không giới hạn để giữ mức đó.

BOJ đã chấm dứt YCC vào tháng 3/2024. Tuy đã kết thúc, nhưng nó để lại bảng cân đối kế toán rất lớn, mà BOJ sẽ cần xử lý dần.

Hãy theo dõi các thông tin về thu hẹp bảng cân đối vì đây sẽ là yếu tố ảnh hưởng đến JPY trong tương lai.

Làm quen với JPY

Đồng yên “ngầu” đến mức nó không muốn được gọi bằng bất kỳ cái tên nào khác. Nó bước vào thị trường ngoại hối với tên gọi là yen, và cho đến ngày nay vẫn được gọi là yen. Yen là yen là yen.

Nó cũng được giao dịch rộng rãi trong các cặp chéo, đặc biệt là với EUR, GBP và AUD.

Trader yêu tôi như người Nhật yêu sushi

Sau USD và EUR, JPY là đồng tiền được giao dịch nhiều thứ ba trên thế giới. USD/JPY là cặp tiền được giao dịch nhiều thứ hai toàn cầu.

Do vai trò của Nhật Bản trong thương mại quốc tế, luôn có nhu cầu liên tục đối với JPY để hoàn tất các giao dịch quốc tế.

Bạn đã sẵn sàng cho “Cảm giác Châu Á” chưa?

Khi nhà đầu tư nghĩ đến châu Á, họ thường nghĩ đến Nhật Bản đầu tiên. Với Tokyo là một trong những trung tâm tài chính lớn của thế giới, Nhật Bản thường đại diện cho những gì đang diễn ra trên toàn khu vực châu Á.

Nhật Bản là đối tác thương mại lớn của nhiều nền kinh tế châu Á khác. Khi doanh nghiệp ở châu Á hoạt động tốt, điều này thường được phản ánh qua chỉ số Nikkei, sàn chứng khoán chuẩn tại Tokyo.

Tôi luôn hoạt động…

Với các báo cáo kinh tế của Nhật được công bố trong phiên châu Á, việc giao dịch JPY sôi động nhất trong phiên châu Á (khoảng 0:00 GMT – 7:00 sáng VN) là điều tự nhiên.

Đồng yên cũng có thể biến động trong các phiên khác tùy thuộc vào dữ liệu kinh tế được công bố. Điều này là bình thường. Trong văn hóa Nhật Bản, công việc diễn ra 24/7!

…nhưng tôi không còn là “chi phí rẻ nhất” nữa!

Trong nhiều năm, lãi suất gần 0 của JPY khiến nó trở thành đồng tiền tài trợ cho carry trade. Nơi nhà đầu tư vay tiền lợi suất thấp và đầu tư vào nơi lợi suất cao.

Động lực này đã thay đổi đáng kể kể từ khi BOJ bắt đầu tăng lãi suất vào năm 2024.

Dù JPY vẫn được dùng trong carry trade, chi phí vay bằng yen đang tăng lên.

Trader bán JPY (short JPY) qua carry trade giờ đối mặt với một BOJ “diều hâu” hơn, nghĩa là các tín hiệu tăng lãi suất bất ngờ có thể kích hoạt đợt tăng mạnh và nhanh của JPY.

Quy mô vị thế và stop-loss trong carry trade JPY cần được chú ý kỹ hơn trong môi trường hiện tại.

Người Nhật có xu hướng suy nghĩ giống nhau

Các nhà quản lý tài sản Nhật Bản thường đưa ra các quyết định đầu tư tương tự nhau, dẫn đến các vị thế có tính tương quan cao.

Điều này khiến xu hướng của các cặp JPY có thể tự củng cố, khi dòng vốn lớn di chuyển cùng một hướng.

Tôi dễ breakout…

Một đặc điểm nổi bật của các cặp yen là xu hướng tích lũy trong thời gian dài, sau đó bứt phá mạnh theo một hướng, rồi lại tích lũy và tiếp tục bứt phá.

Hãy luôn cảnh giác, vì khi yen di chuyển, nó thường di chuyển rất mạnh.

…và tôi có mối quan hệ “yêu–ghét” với Trung Quốc

Với Trung Quốc là một cường quốc kinh tế lớn, ảnh hưởng của nước này lên JPY ngày càng tăng. Khi doanh nghiệp Trung Quốc phát triển mạnh, họ nhập khẩu nhiều hơn từ Nhật, làm tăng nhu cầu JPY.

Ngược lại, dấu hiệu suy yếu của kinh tế Trung Quốc có thể gây áp lực lên JPY. Vì Trung Quốc là điểm đến xuất khẩu lớn nhất của Nhật, đây là một trong những mối liên kết vĩ mô quan trọng nhất cần theo dõi.

Các chỉ báo kinh tế quan trọng đối với JPY

GDP: Đo lường hoạt động kinh tế tổng thể của Nhật. Nó cho thấy nền kinh tế đang “nóng như dung nham núi Phú Sĩ” hay đang “tự sát kinh tế”.

Khảo sát Tankan: Báo cáo hàng quý khảo sát các nhà quản lý doanh nghiệp về tình hình hiện tại và tương lai. Trên 0 cho thấy kỳ vọng cải thiện, dưới 0 cho thấy suy yếu.

Cán cân thương mại: Nền kinh tế Nhật phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu. Xuất khẩu giảm có thể làm giảm hoạt động kinh tế và nhu cầu JPY.

Tỷ lệ thất nghiệp: Đo lường tỷ lệ thất nghiệp. Thất nghiệp cao làm giảm chi tiêu tiêu dùng.

CPI: Quan trọng hơn bao giờ hết. Sau nhiều thập kỷ chống giảm phát, BOJ theo dõi sát lạm phát để điều chỉnh lộ trình tăng lãi suất. Nếu CPI vượt 2% liên tục, BOJ có thể tăng lãi suất nhanh hơn, khiến JPY tăng mạnh.

Đơn hàng máy móc cốt lõi: Phản ánh sức khỏe của thương mại và nhu cầu công nghiệp Nhật.

CPI Tokyo: Công bố trước CPI toàn quốc, được dùng như chỉ báo sớm cho xu hướng lạm phát.

Điều gì làm JPY biến động?

Ảnh hưởng của BOJ

BOJ và MoF theo dõi sát thị trường ngoại hối. Với nền kinh tế phụ thuộc xuất khẩu, giá trị yen rất quan trọng.

Yen quá mạnh làm xuất khẩu đắt hơn, còn yen quá yếu làm tăng chi phí nhập khẩu và lạm phát.

BOJ không ngại can thiệp trực tiếp vào thị trường để hạn chế biến động quá mức. Nhật Bản đã chi một lượng tiền kỷ lục để bảo vệ đồng yên vào năm 2022 và 2024 khi USD/JPY đe dọa vượt qua các mức cực đoan.

Khi rủi ro can thiệp cao, các vị thế short yen lớn trở nên rất nguy hiểm.

Chênh lệch lãi suất và đóng carry trade

Trong nhiều năm, yếu tố chính ảnh hưởng JPY là chênh lệch lãi suất giữa Nhật và các nước khác.

Khi BOJ tăng lãi suất năm 2024, một làn sóng đóng carry trade khiến yen tăng hơn 10% trong vài tuần.

Khi BOJ tiếp tục tăng lãi suất, chênh lệch này đang thu hẹp.

Mỗi cuộc họp BOJ, mỗi dữ liệu lạm phát và tiền lương đều có thể làm JPY biến động mạnh.

Dòng vốn đầu tư và tâm lý rủi ro

Khi nhà đầu tư lo lắng, họ bán tài sản rủi ro và mua lại JPY để đóng carry trade.

Vì vậy JPY thường được xem là tài sản trú ẩn an toàn: trong những thời điểm thị trường toàn cầu căng thẳng, JPY có xu hướng tăng giá khi các giao dịch carry trade bị đóng lại.

Trung Quốc và kinh tế châu Á

Như đã đề cập, Trung Quốc là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Nhật Bản. Tin tức kinh tế tích cực từ Trung Quốc thường có lợi cho nhu cầu JPY, trong khi dấu hiệu suy giảm của kinh tế Trung Quốc có thể gây áp lực lên đồng này.

Giao dịch USD/JPY

USD/JPY được giao dịch theo khối lượng tính bằng USD. Lot tiêu chuẩn: 100.000 USD, mini lot: 10.000 USD.

Với các cặp yen, pip nằm ở chữ số thập phân thứ hai (0.01). Ví dụ từ 150.00 lên 150.01 là 1 pip.

Lợi nhuận và thua lỗ được tính bằng JPY, sau đó quy đổi sang tiền tệ tài khoản.

Với 1 standard lot, mỗi pip trị giá 1.000 JPY. Với 1 mini lot, mỗi pip trị giá 100 JPY.

Ví dụ, nếu USD/JPY = 150.00, thì 1 pip ≈ 6,67 USD.

Ký quỹ tính bằng USD. Với đòn bẩy 100:1, cần 1.000 USD để giao dịch 1 standard lot.

Chiến thuật giao dịch USD/JPY

USD/JPY thường đi theo xu hướng ngắn đến trung hạn kéo dài vài ngày. Khi swing trade, nên vào lệnh khi giá hồi (retracement).

Khi giá tích lũy, có thể đóng lệnh và chờ xu hướng mới. Khi breakout, thường có đà đi mạnh.

Các công ty Nhật thường đặt lệnh lớn tại các mức tròn như 150.00 hoặc 145.00, đóng vai trò hỗ trợ/kháng cự ngắn hạn.

Theo dõi sát tín hiệu chính sách BOJ. Bất kỳ dấu hiệu tăng lãi suất nhanh hơn dự kiến đều có thể khiến JPY tăng mạnh.

Hãy chú ý đến các cuộc họp báo của Thống đốc BOJ và kết quả đàm phán tiền lương Shunto mỗi mùa xuân, vì đây là những yếu tố đầu vào quan trọng cho các quyết định tăng lãi suất của BOJ.

Theo dõi các cảnh báo can thiệp từ MoF.

Khi các quan chức chính phủ sử dụng những cụm từ như “biến động quá mức” hoặc “di chuyển một chiều” để mô tả sự suy yếu của đồng yên, đó thường là tín hiệu cho thấy khả năng can thiệp trực tiếp vào thị trường sắp xảy ra. Những trader bỏ qua các cảnh báo này có nguy cơ bị mắc kẹt trong các cú đảo chiều mạnh.

Ngoài ra, hãy theo dõi các cặp yen khác như EUR/JPY và GBP/JPY. Nếu một trong các cặp này tiến gần đến một mức kỹ thuật quan trọng, nó có thể kích hoạt làn sóng mua hoặc bán JPY lan rộng trên tất cả các cặp liên quan đến JPY.

Nguồn: https://www.babypips.com/learn/forex/japan